Webstek- / Sitemap
StekStrúner
Ψoordenboekje

  <   §4  
800-1200
+ <1600
—————
DIC
DICH
DICK
DIEC
DIEK
DIG
DIIC
DIICH
DIJC
DIJCH
DIJCK
DIJK
DIJX
DIK
DIKE
DYC
DYCK
DYK
DYKE
<   hDι:C   -1
hDι:C   -3  >
  ⇊   hDι:C   -2   ⇊

Ondersteunende en 'eye-openende' lemma's voor in nevenstaande D- beginnende
middeleeuwse woorden nog STEK(K)EN betreffende betekenissen verwoord zien

2.  Grond e.d. van STEK veranderen (Fry. FERSTEKKE, Oudned. VERSTEKEN)

Woord Door [vD'15] en [wF'87] aan zodanige woorden toegekende betekenissen Etym.verklaringen
BestaandSW
[1]  Dieren betreffend
DOG  GTB  [vD'15] grote kortharige hond met brede kop en staande oren. vD1546 'grote hond', Eng. ebk
DOGGE  GTB  [wF'87] Dog (soort grote hond). | Var. DôGE
DASHOND
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] kleine kort-, ruw- of langharige hond met lang lijf en korte, buitenwaarts gekromde poten, op de dassenjacht gebruikt
vD ebk
³DAS
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
vmNw     mNw     wNt     wFt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. marterachtig zoogdier met gedrongen stevige romp; 3. (verkorting van) dashond
vD1287 (verw. aan) Lat.texere [timmeren, weven], de das is dus eigenlijk de bouwer. ebk
DAUKERT  GTB  [wF'87] Regenworm, dauwpier
[2]  Personen betreffend
DOGGER  GTB  [wF'87] iemand die iets doet
DOGENEAT  GTB  [wF'87] Deugniet. 1.slecht mens, booswicht; 2.ondeugend kind.| Var. DOGEN(I)ET, DOOCHNE(A)T
DEUGNIET
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. slecht mens; 2. zeer ondeugende jongen. Var. DEUGENIET
vD ebk
DIJKER
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt     wFt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. iem. die dijken maakt, repareert enz.; 2. dijkweg-bewoner; 3. nozem van de Nieuwendijk
vD ebk
DIKER  GTB  [wF'87] I  Dijkwerker, graver, polderjongen
DYKDOLLER  GTB  [wF'87] Scheldwoord voor bewoner van het laagveengebied
DIJKGRAAF
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] voorzitter van dijkbestuur, polder- of waterschapsbestuur, (syn.) watergraaf
vDebk
DOGE  GTB  [vD'15] staatshoofd van de republieken Venetië en Genua vD1653 Venetiaans [leider] ebk
[3]  Grond verzetten/verplaatsen (Fry. ferSTekke) betreffend
DIJK
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
oNw     vmNw     mNw     wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 3. (niet alg.) gegraven water, sloot
vD1156 'dijk, dam, maar ook poel, vijver', Mnl. dijc  [dijk, dam, vijver] (verwant met) Lat. figere  [in iets steken en dan hechten], dus met de grondbetekenis steken, spitten ebk  
DYKSGOATE  GTB  [wF'87] greppel langs aarden wal, tussen percelen land. Var. DYKSGROPPE
DRAIN  GTB  [vD'15] 1. draineerbuis; 2. buisje dat operatief in het lichaam aangebracht is voor afvoeren vD<Fr.drainer  <Eng.to drain ebk
DIGERJE  GTB  [wF'87] 1. turen, met inspanning zien; 2. staren. In sommige streken, o.a. Dongeradelen en Ferwerderadeel, wordt verschil gemaakt tussen digerje  en dikerje. Digerje is dan met inspanning in de verte zien, turen, en dikerje met inspanning zien naar iets dat dichtbij is. | Var. DIKERJE
DIEKEN  GTB  [vD'15] Surinaams (Sranan) 1. graven; 2. (fig.) op onderzoek uitgaan vD<Sranan, diki <Eng. dig ebk
DIJKEN
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. bedijken; 2. een dijk of dijken maken; 3. (niet alg.) in lange rijen opstapelen
 vD ebk
¹DOK
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wFt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. gegraven, van sluizen voorziene kom voor nazien en repareren van schepen; 2. haven
vD1525 'afgesloten kom waaerin men aan schepen werkte' ducta, ductus, doctus, doccia  [waterloop, kanaal, bassin, het weglopen van het water] ebk
DUG-OUT  GTB  [vD'15] (uitgegraven en overdekte) ruimte langs een speelveld voor trainer, reservespelers e.d. vDna 1950, Eng. [lett. uitgegraven] ebk
DOGGE  GTB  [wF'87] 1. schuilhoek, verborgen plaats, kuil, gat; 2. dauw. | Var. DÔGE
²DOOK  GTB  [vD'15] (niet alg.) over het veld hangende dauw, (synoniem) mist, nevel vD1887 ~Deenståge, Zwe.töcken ebk
DOKSAAL  GTB  [vD'15] hoge, versierde scheidingswand tussen koor en schip van een kerk, vaak dienend als galerij of zangerstribune (verbasterde tot oksaal  als gevolg van de beginklank d  als lidwoord zien) vD1441 <me.Lat. doxale, waarvan de d  als lidwoord werd gezien. ebk
[4]  Delfstoffen betreffend
DIGGEL  GTB  [vD'15] 1. scherf (van aardewerk, porselein); 2. (niet alg.) bikkel vD1599-1607, nevenvorm van Mnl.degel  [test, pot] tegula  [dakpan] ebk
DIGGELWURK  GTB  [wF'87] Aardewerk. Var. DIGGELGUOD (ook: porselein, glaswerk), DIGGEL (ook: 2. scherf)
DIGGELFJOER  GTB  [wF'87] 1. Sint-Elmsvuur; 2. dwaallichtje, licht dat in het donker op het veld beweegt; 3. fosfor­glans van sommige insekten in 't donker; 4. spoedig dovende kolen van splijterige turf
DIKELJE  GTB  [wF'87] 1. telkens heen en weer lopen; 2. zeker kinderspel met de tol. | Var. DIGELJE
DIGGELJE  GTB  [wF'87] 1. scherven maken, aardewerk e.d. aan scherven laten vallen; 2. zachtjes kletteren (van tegen elkaar schuivende, stotende stukken ijs); 3. zich als een lopend vuurtje verspreiden
¹DOGGER  GTB [vD'15] (geol.) middelste afdeling van de juraformatie, (syn.) bruine jura. vD1926-1950 <Noord.Eng. dial. dogger  [vorm van ijzersteeen die in klonten wordt gevonden] ebk
[5]  Beoordelingen betreffend
DEGELIJK
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. niet door fraaie uiterlijke schijn misleidend maar inderdaad zo dat het aan zijn bestem­ming geheel voldoet, dat men er op vertrouwen kan, goed; 2. ferm, groot; 3. duchtig; 4.stellig, waarlijk
vD1327, van deeg ebk  
DEGEN
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
mNw     wFt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[wF'87] fan degen (oan) duchtig, eerst recht, pas goed; 'van het begin af aan, opnieuw'
DIGER  GTB  [wF'87] 1. nauwlettend, opmerkzaam; 2. nauwgezet, nauwkeurig, stipt, zorgvuldig; 3. flink, ijverig; 4. zuinig, spaarzaam. | Var. DIKER
DUCHTIG
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] niet gering, (synoniem) stevig, flink, krachtig, geducht.
vDafgeleid vandeugen ebk
DEUGDELIJK
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. deugdzaam, braaf goed, degelijk; 2. van goede hoedanigheid; 3. aan alle vereisten vol­doende; 4. volkomen vaststaand
vDetymologie onvermeld ebk
DEUGD
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
wNt     wFt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. het goed zijn in zedelijke zin; 2. bep. goede zedelijke eigenschap; 3. (verouderd) goede kwaliteit van een waar; 4. kwaliteit; 5. iets goeds, iets wat goed doet.
vD1200 'deugdelijkheid', afgeleid vandeugen ebk
DEUGEN  GTB  [vD'15] 1. braaf zijn, goed oppassen; 2. geschikt zijn voor iets; 3. in orde zijn, goed zijn vD1201-1250 'deugen' (verwant met) Gr.tugchanein [treffen (bij schieten)], Russ. dužij[krachtig] ebk
DUCHTEN
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
vmNw     mNw     wNt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[vD'15] 1. het ontstaan of de komst van iets vrezen; 2. vrezen dat het genoemde ontstaat of komt
vD1265-1270 'vrezen', van ducht(e), docht [vrees, gevaar], mnedDui.beducht, bedücht [bevreesd], etymologie onzeker, mogelijk verwant metdunken ebk
DOGE  GTB  [wF'87] 1. oppassend, braaf zijn; 2. bruikbaar zijn, geschikt zijn; 3. in orde zijn
DIEN
Destijds geschreven, hedentijds (soms onjuist) geïnterpreteerd. Dat werd mijn zienswijze betreffende de D- beginnende woorden onder deze koppelingen naar de 'Geïntegreerde Taaldatabank':
vmNw     mNw     mNw     wFt
oNw=Oudnederlands (800-1200) vmNw=Vroegmiddelnederlands (1200-1300) mNw=Middelnederlands (1200-1600)
wNt=Woordenboek der Nederlandse Taal (1599➔)   wFt=Wurdboek fan de Fryske Taal (1800➔)
[wF'87] (adjectief) Gedaan 1. klaar, gereed; 2. afgelopen, uit. Voltooid deelwoord van werkwoord  DWAAN  met 33 deelbetekenissen envervoegingen zoals dogge  en digen